අතිවිශාල එල් නිනෝ (El Niño) තත්ත්වයක් හේතුවෙන් පෙබරවාරි මාසය වන විට අධික උෂ්ණත්වය නිසා සිදුවන මරණ 450,000කට අධික සංඛ්යාවක් වාර්තා විය හැකි බව අධ්යයනයකින් හෙළි වේ.
චිකාගෝ විශ්වවිද්යාලයේ 'Climate Impact Lab' හි වාර්තාවකට අනුව, වාර්තාගත ප්රබලත්වයකින් යුත් 'එල් නිනෝ' (El Niño) තත්ත්වයක් හේතුවෙන් ඇතිවන අධික උෂ්ණත්වය නිසා 2027 පෙබරවාරි වන විට ලොව පුරා පුද්ගලයින් ලක්ෂ පහකට ආසන්න සංඛ්යාවකට තම ජීවිත අහිමි විය හැකිය.
ෆොසිල ඉන්ධන දූෂණය හේතුවෙන් දැනටමත් පවතින ගෝලීය උණුසුම තවදුරටත් උග්රවීම නිසා, 2026 ජූනි සහ 2027 පෙබරවාරි අතර කාලය තුළ පුද්ගලයින් 451,000ක් මිය යනු ඇතැයි මෙම විශ්ලේෂණය මගින් පුරෝකථනය කෙරේ.
ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමෙන් කැපී පෙනෙන 'එල් නිනෝ' (El Niño) සංසිද්ධිය හේතුවෙන් ගොඩබිම් උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1.2 කින් (ෆැරන්හයිට් අංශක 2.1 කින්) ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, එමගින් සාමාන්ය තත්ත්වයට වඩා 44% කින් වැඩි දින ගණනක් තුළ අධික උණුසුම් කාලගුණයක් පවතිනු ඇත.
ගින්න, ගංවතුර සහ නියඟ වැනි වෙනත් අන්ත කාලගුණික සිදුවීම් සමඟ මෙය ද අපේක්ෂා කෙරේ. මෙයින් 'ගෝලීය දකුණේ' (Global South) කලාපවලට වැඩිම බලපෑමක් එල්ල වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරෙන අතර, 31,400ක ඉහළම මරණ සංඛ්යාවක් වාර්තා වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත්තේ නයිජීරියාවේය; ඉන්පසු පිළිවෙළින් ඉන්දුනීසියාව, සුඩානය, ඉන්දියාව සහ බ්රසීලය යන රටවලට ද බලපෑම් එල්ල වනු ඇත.
ඇස්තමේන්තුගත මරණ 3,500ක් සමඟින්, බලපෑමට ලක්වූ රටවල් අතරින් ඉහළම රටවල් 20 අතරට එක්සත් ජනපදය ද අයත් වේ.
මෙම වාර්තාව මගින් කලාප 24,000කට අධික සංඛ්යාවක උෂ්ණත්වය සහ මරණ අනුපාතය අතර සම්බන්ධතාව විශ්ලේෂණය කිරීම සඳහා සම-සමාලෝචනයට (peer-reviewed) ලක්වූ ක්රමවේදයන් භාවිතා කරන ලද අතර, එහිදී 1996 සිට 2025 දක්වා වූ කාලපරිච්ඡේදයේ ඓතිහාසික සාමාන්ය අගයන් සමඟ පුරෝකථනය කරන ලද මරණ සංඛ්යාව සංසන්දනය කෙරිණි.
මෙම ආකෘතිය මගින් ඉදිරිපත් කර ඇති මරණ සංඛ්යාව පිළිබඳ ඇස්තමේන්තුව පිළිගත හැකි එකක් ලෙස සැලකෙන අතරම, එහි ප්රතිඵලවල බරපතලකම සහ ඒ සඳහා සූදානම් වීමේ හදිසි අවශ්යතාව පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමේ වැදගත්කම විශේෂඥයෝ අවධාරණය කරති.
එල් නිනෝ (El Niño) තත්ත්වය වේගයෙන් උත්සන්න වීම හේතුවෙන්, අපේක්ෂිත ජීවිත හානි අවම කිරීම සඳහා ක්ෂණික ප්රතිපත්තිමය ක්රියාමාර්ගවල අවශ්යතාව අවධාරණය කරමින් මෙම අධ්යයන වාර්තාව කඩිනමින් නිකුත් කරන ලදී. සම-සමාලෝචනයට (peer review) තවදුරටත් භාජනය වීමට නියමිතව තිබියදීත්, එල් නිනෝ තත්ත්වය වේගයෙන් උත්සන්න වීම නිසා මෙම අධ්යයනය කලින් නිකුත් කෙරිණි.
'Climate Impact Lab' හි ප්රකාශකයෙකු ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සඳහා මෙම සොයාගැනීම්වල ඇති හදිසි වැදගත්කම අවධාරණය කළ අතර, මෙම 'එල් නිනෝ' (El Niño) චක්රය තුළ සිදුවිය හැකි මරණ වළක්වා ගැනීම සඳහා කාලෝචිත ක්රියාමාර්ග ගැනීම අත්යවශ්ය බව සඳහන් කළේය.
යෝජිත පියවර අතරට, උණුසුම පිළිබඳ කල්තියා අනතුරු ඇඟවීම් සහ සෞඛ්ය ක්රියාකාරී සැලසුම් ක්රියාත්මක කිරීම, සිසිලන හා සජලන මධ්යස්ථාන සැපයීම මෙන්ම සෞඛ්ය සේවා ආවරණය පුළුල් කිරීම ඇතුළත් වේ.
හවුල් කතුවරියක වන ටැමා කාල්ටන් (Tamma Carleton) සඳහන් කළේ, හදිසි ප්රතිචාර දැක්වීම සහ ඉලක්කගත ක්රියාමාර්ග වැඩිදියුණු කිරීම මගින් මේ වසරේදී ජීවිත බේරා ගත හැකි වුවද, අනාගතය පිළිබඳව යම් කනස්සල්ලක් පවතින බවයි.
ඉදිරි දශක දෙක තුළ අන්තවාදී උෂ්ණත්වයන් සාමාන්ය තත්ත්වයක් බවට පත්වන විට, නිරන්තර හදිසි තත්ත්වයක් පැවතීම නුසුදුසුය.
